Sommige artikelen heb je in bepaalde seizoenen, sommige alleen rond speciale dagen en andere gewoon het hele jaar door. Hier een klein kijkje achter de schermen van de supermarkt tijdens de roerige feestdagen. Nu ik dit schrijf, zitten we in een paar heerlijke nazomerse septemberdagen en liggen de pepernoten alweer in de winkel. Wat een tumult geeft dit elk jaar weer. De opmerkingen vliegen je om de oren. „Het is toch veel te vroeg?” en „Kunnen we niet eerst gewoon van de zomer genieten?”

Maar zouden deze lekkernijen in de winkels worden neergelegd als ze niet verkocht zouden worden? Ik denk het niet! Blijkbaar is er toch een flinke groep mensen die er in augustus of september al reikhalzend naar uitkijkt. En eerlijk is eerlijk: ook ik kan er moeilijk vanaf blijven als die eerste zak eenmaal open is. Na de eerste instroom van pepernoten volgen enkele weken later de chocoladeletters en al het andere zoets. Langzaam maar zeker verandert de winkel. De zomer verdwijnt naar de achtergrond en Sinterklaas neemt het stokje over.

Opeens komt ook Sint-Maarten in beeld. We presenteren mandarijnen en snoepgoed, samen met lampions en de bijbehorende lichtjes. Voor je het weet, staat er een compleet assortiment klaar voor kinderen die met hun lampion langs de deuren gaan. Echter, na 11 november verandert het speelveld weer. Dan verkoop je wekenlang nauwelijks snoepgoed meer. Ook de koek- en banketverkoop stagneert in deze periode van het jaar. Want pepernoten, speculaas en Sint-banket zijn nu eenmaal de heerlijkheden die in de weken daarvoor volop worden gesnoept.

En ondertussen zijn wij achter de schermen alweer bezig met het volgende hoofdstuk.

Want voor je het weet, is daar de kerstperiode. Dan komen de meest opmerkelijke producten de winkels binnen. Elk jaar weer word ik verrast door de trends van dat moment. Wat wordt dé kersthit? Waar loopt de consument warm voor? Wat staat straks in ieder winkelmandje en wat blijft uiteindelijk onaangeroerd op het schap staan?

De inkoop hiervan is best lastig. Vooral als je bedenkt dat er voor deze artikelen vaak in de zomer al wordt ingetekend. Terwijl wij op dat moment nog volop bezig zijn met barbecuevlees, ijsjes en zomerse salades, moeten we dus al bedenken hoeveel kerstspecialiteiten we maanden later nodig hebben. Je plaatst een pre-order en vervolgens krijg je wat je hebt besteld. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk betekent het al snel: óf te veel, óf te weinig.

Te weinig is vervelend, want dan grijpt de klant mis. Te veel is minstens zo lastig, want na de feestdagen wil niemand meer weten van dat ene trendy kerstproduct dat we een paar weken eerder nog zo enthousiast inkochten.

En terwijl klanten rustig hun boodschappen doen, zijn medewerkers achter de schermen ondertussen druk bezig met bijvullen, ombouwen, spiegelen en opnieuw presenteren. Want tijdens de feestdagen lijkt de winkel soms wel een toneelstuk waarvan het decor voortdurend verandert. Zodra de ene presentatie staat, moet de volgende alweer klaar.

En dan, als klap op de vuurpijl, sluiten we het jaar af met de eindejaar producten.

We nemen afscheid van de exclusieve kerstgoederen om ons volledig te richten op de verkoop van oliebollenmix, poedersuiker en zonnebloemolie. De broodafdeling wordt omgebouwd tot grootse presentaties van appelflappen, appelbeignets en kant-en-klare oliebollen. En natuurlijk bouwen we displays met daarop champagne voor groot en klein.

Want ook de jaarwisseling kent zo haar eigen supermarktlogica. Eerst moeten de oliebollen de deur uit, daarna de restanten kerstchocolade en gourmetproducten, en ondertussen zijn we alweer bezig met het nieuwe jaar. En zo begint de cyclus opnieuw.

Zo zie je maar: de feestdagen beginnen in de supermarkt eigenlijk al maanden voordat ze voor de klant echt begonnen zijn. Terwijl de consument nog van de zomer geniet, zijn wij achter de schermen al bezig met Sinterklaas. Terwijl Sinterklaas nog in het land is, denken wij alweer aan kerst. En als de laatste kerstboom langzaam van de straat verdwijnt, zijn wij alweer bezig met het volgende seizoen.

Pepernoten zijn daarmee echte seizoenartikelen geworden, naast het grote geweld van de in- en outproducten van de feestdagen. Is het soms een beetje gek dat de pepernoten al in september in de winkel liggen? Voor de één wel, voor de ander niet.

Maar één ding weet ik zeker: lekker blijven ze!

Monique Ravenstijn

Eigenaar Jumbo Monique

Column Waagstuk